ریشههای عمیق ارزشهای مشترک
«کوروش، پادشاه پارس، چنین میگوید: ... او مرا موظف کرده است تا خانهای برای او در اورشلیم بنا کنم.»کتاب عزرا، باب ۱، آیهٔ ۲
وقتی در سال ۵۳۸ پیش از میلاد کوروش بزرگ فرمان آزادی یهودیان را صادر کرد، تنها مردمی را از اسارت نرهاند؛ بندی گشود که تا امروز باز است. یهودیانی که به اورشلیم بازگشتند نامِ کوروش را در کتابِ مقدسشان ماندگار کردند، و ایرانیان قرنها یهودیان را همسایه، بازاری، پزشک و همشهری خواندند. این پیوند نه شعار است و نه گذشته؛ رشتهای است که هنوز کشیده میشود.
خانواده: محور تمدن
در فرهنگ ایرانی
- • احترام به والدین و بزرگان
- • اهمیت تعلیم و تربیت فرزندان
- • حمایت خانوادگی در سختیها
در فرهنگ یهودی
- • کیبود آو وائم — احترام به پدر و مادر
- • تالمود تورה (تعلیم تورات)
- • چِسِد — نیکیِ متقابل در جامعه
تعلیم و تربیت: سرمایه ملت
هم در سنت ایرانی و هم در سنت یهودی، دانش و آموزش جایگاه مقدسی دارد. این اشتراک نگرش باعث شده هر دو جامعه در طول تاریخ در زمینه علم، فلسفه و نوآوری پیشرو باشند.
نمونههای تاریخی
- • خانه حکمت بغداد: همکاری دانشمندان ایرانی و یهودی
- • دانشگاههای مدرن: حضور قابل توجه هر دو جامعه در آموزش عالی
روح کارآفرینی و نوآوری
روح کارآفرینی در هر دو فرهنگ نه یک ادعا، که یک تاریخ است — تاریخی که در بازار نوشته شد.
قرنها یهودیانِ ایران در بازارِ تهران و اصفهان زرگر، پارچهفروش و پزشک بودند؛ نامِ «اودلاجان»، محلهٔ کهنِ یهودیانِ تهران، هنوز یادگارِ آن همزیستی است. همان روحِ بازار — اعتماد بر پایهٔ نام و آبرو، و معاملهای که با یک دستدادن بسته میشود — امروز هم در استارتآپهای تلآویو زنده است و هم در کارآفرینانِ ایرانیتبار در سراسرِ جهان.
مهماننوازی: نماد انسانیت
«مهمان حبیب الله است» - ضربالمثل ایرانی
در هر دو فرهنگ، میزبانی و پذیرایی از مهمان نه تنها یک سنت، بلکه یک فریضه مقدس محسوب میشود که نشاندهنده عمق انساندوستی و کرامت انسانی است.
آینده مشترک: پیمان کوروش
این ارزشهای مشترک عمیق، پایهای محکم برای ساختن آیندهای از همکاری و صلح پایدار فراهم میکند. پیمان کوروش نه تنها یک توافق سیاسی، بلکه بازگشت به ریشههای مشترک تمدنی است.
در سال ۲۰۲۰، پیمانِ ابراهیم دری تازه میان اسرائیل و چند همسایهٔ عربش گشود. اما کهنترین دوستیِ این منطقه، دوستیِ ایران و اسرائیل است — دوستیای که به کوروش بازمیگردد. پیمان کوروش قرار نیست چیزی نو بسازد؛ قرار است کهنترین رشته را کامل کند و فصلی را که ۲۵۰۰ سال پیش کوروش گشود، به سرانجام برساند.
از کوروش کبیر تا پیمان کوروش
۲۵۰۰ سال دوستی، یک آینده مشترک