این مشارکت خیالپردازی نیست. تاریخی دارد — و روزگاری دو ملت آن را با هم ساختند.
پیش از سال ۱۹۷۹ نفت ایران چرخ اسرائیل را میگرداند و مهندسان اسرائیلی در مزارع ایران کار میکردند. همان سند، زمینی است که این صفحه بر آن ایستاده است — و از دلِ آن، مشارکتهایی را ردیابی میکند که وقتی ایران آزاد شود میتوانند بازگردند.
سه فصل مستند از همکاری واقعی ایران و اسرائیل.
در سال ۱۹۶۸، تهران و اورشلیم شرکت خط لولهٔ ایلات–اشکلون را بهصورت سرمایهگذاری مشترکِ پنجاه–پنجاه به ثبت رساندند. نفت خام ایران از خاک اسرائیل به اروپا میرسید — ایران نه یک مشتری، بلکه شریک و مالک بود، با بندی برای داوری مشترک که در آن قضاتی از دیوان عالی هر دو کشور نام برده شده بودند. ایران با عاملیت کامل عمل میکرد: سازنده و شریک، نه دریافتکنندهٔ کمک.
منبع: Foreign Policy، ۴ سپتامبر ۲۰۲۰پیش از انقلاب، ایران بخش بزرگی — و در برخی سالها تقریباً تمام — نفت اسرائیل را تأمین میکرد. آرشیو ملی اسرائیل از آن زمان بیش از ۱۰٬۰۰۰ صفحه سند دربارهٔ این دادوستد، از ۱۹۵۳ تا ۱۹۷۹، را از طبقهبندی خارج کرده است. انرژیای که یک کشور را میچرخاند از چاههای ایران میآمد؛ در برابرش، صدها شرکت اسرائیلی درون ایران فعال بودند.
منبع: The Times of Israel — «Iran and Israel: From allies to arch foes»نتفیم که در سال ۱۹۶۵ در کیبوتص هَتصریم در نگب بنیانگذاری شد، اختراع سیمخا بلاس را به آبیاری قطرهای مدرن بدل کرد. در سالهای پهلوی، کارشناسان کشاورزی اسرائیلی با ویزای تجاری در مزارع ایران کار میکردند؛ پس از زلزلهٔ ۱۹۶۲ قزوین، در بازطراحی روستاها و زمینهای کشاورزیشان یاری رساندند. همان دانشی که امروز برای احیای دریاچهٔ ارومیه لازم است، روزگاری مزرعهبهمزرعه به اشتراک گذاشته میشد.
منبع: The Times of Israel — «What Israeli drips did for the world»برآورد میشود که ۲۰۰٬۰۰۰ تا ۲۵۰٬۰۰۰ اسرائیلی ریشه در ایران دارند — جامعهای زنده که هرگز از فارسیسخنگفتن، پخت غذای ایرانی و یادِ شهرهای ایران دست نکشید. آنان یک عدد روی اسلاید نیستند؛ همان دلیلیاند که این مشارکت همیشه چهرهای انسانی داشته است.
منبع: Wikipedia — «Iranian Jews in Israel»گشایشهایی که ایرانِ آزاد و همسایهاش میتوانند دنبال کنند، ساختهشده از توانمندیهای واقعی و امروزیِ هر دو سو.
روشهای نمکزدایی و آبیاری قطرهای که هر دو ملت در پیشگامیاش سهم داشتند، دقیقاً همان چیزی است که ایرانِ رو به خشکی به آن نیاز دارد — از دریاچهٔ ارومیه تا زایندهرود. پیشینهٔ بهاشتراکگذاری این دانش پیشتر وجود دارد؛ تنها سیاست باید تغییر کند.
ایران بزرگترین تولیدکنندهٔ زعفران جهان و از پیشتازان تولید پسته است؛ اسرائیل فناوری کشاورزی پیشرفته و سامانههای گلخانهای صادر میکند. توانمندیهای مکملی که روزگاری در مزارع ایران به هم رسیدند، میتوانند بار دیگر بر سفرهٔ هر دو ملت به هم برسند.
مهندسان ایرانی و اسرائیلی به یک زبان فنی — و اغلب به فارسی — سخن میگویند. استعداد ایرانِ آزاد و اقتصاد نوآورِ همسایهاش برازندهٔ یکدیگرند؛ پل انسانی از پیش برپاست.
خط لوله ثابت کرد که این دو اقتصاد میتوانند در مقیاس ملی به هم گره بخورند. ایرانِ آزاد، در بازسازی انرژی، سلامت و صنعتش، میتواند بار دیگر شریکی مشتاق و توانا را در همسایگی خود بیابد.
کوروش بزرگ در سال ۵۳۸ پیش از میلاد یهودیان بابل را آزاد کرد — ایران نخستین رهاییبخش بود. پیمان کوروش اسرائیل را ناجی و ایران را بیمار جلوه نمیدهد. این پیمان، دِینی متقابل و ۲٬۵۰۰ساله را میان دو ملتی کامل میکند که بارها و بارها چیزها را با هم ساختهاند.
سندی را که این امکانها بر آن بنا شدهاند کاوش کنید — و کار را همچنانکه پیمان کوروش شکل میگیرد، دنبال کنید.