هر غروب، روی موجِ کوتاه، صدایی به فارسیِ سنجیدهی تهرانی با همان جمله آغاز میشد: «اینجا اورشلیم.» در نشیمنِ خانهها در سراسرِ ایران — پردهها کشیده، صدا پایین — مردم خم میشدند تا گوش کنند. آن صدا از آنِ منشه امیر بود، که با نامِ منوچهر ساچمهچی در سالِ ۱۹۳۹ در تهران زاده شد.
از تهران تا اورشلیم
او با نامِ منوچهر ساچمهچی در ۲۷ دسامبرِ ۱۹۳۹ در تهران، در خانوادهای یهودی و غیرمذهبی به دنیا آمد. در هفدهسالگی، در روزنامهی عصرِ کیهان، وارد روزنامهنگاری شد.
روزِ ۱۹ اکتبرِ ۱۹۵۹ به اسرائیل مهاجرت کرد. زبانِ کشوری را که ترک کرده بود نگه داشت و آن را به سازِ زندگیاش بدل کرد.
از همان روزی که به اسرائیل آمدم، مطمئن میشدم که هر روز فارسی حرف بزنم و بنویسم.
متنِ اصلی (انگلیسی):
Every day after I came to Israel, I made sure to speak and write in Persian.
اینجا اورشلیم
منشه امیر دههها در بخشِ فارسیِ صدای اسرائیل (کُل ییسرائل) هر شب برنامهای حدوداً یکساعتونیمه اجرا میکرد که روی موجِ کوتاه برای ایران پخش میشد. برنامه بخشی زنده داشت: شنوندگانِ داخلِ ایران از طریقِ شمارهای ویژه در آلمان به استودیو زنگ میزدند.
برای کشوری که خودِ گوشدادن در آن خطر بود، آمارِ دقیقی وجود ندارد، اما کارشناسان در سالِ ۲۰۰۳ برآورد کردند که تا پنج میلیون ایرانی به او گوش میدادند. ضبطها رونویسی و دستبهدست میشد؛ در بحرانِ گروگانگیری و جنگِ ایران و عراق، صدایش پشتِ پردههای کشیده، صدایی مورداعتماد بود.
اینجا اورشلیم؛ اینجا صدای اسرائیل است.
ایران را به یاد وشم برد
وقتی محمود احمدینژاد، رئیسجمهورِ وقتِ ایران، در سالِ ۲۰۰۵ هولوکاست را «افسانه» خواند، پاسخِ امیر نه یک جدل، که یک دعوت بود. او با یاد وشم، مرکزِ یادبودِ هولوکاستِ اسرائیل، همکاری کرد تا شناختِ ایرانیان از این نسلکشی را عمیقتر کند.
به گزارشِ صدای آمریکا، او مسلمانانِ ایرانیِ ساکنِ غرب را که به اسرائیل سفر میکردند به یاد وشم میبرد — تا سند را با چشمِ خود ببینند و در برابرِ تلاشِ رژیم برای انکار و کوچکنماییِ آن بایستند. این پاسخِ یک سازنده به یک عوامفریب بود: نه یک ردیه، که دری گشوده.
اعترافِ رژیم
پس از انتخاباتِ جنجالیِ ریاستجمهوریِ ۲۰۰۹، خامنهای «رادیوی صهیونیستی و رادیوی بدِ بریتانیایی» را متهم کرد که مردم را گمراه کردهاند — سخنی که بسیاری آن را اشارهای به برنامهی امیر در صدای اسرائیل و بیبیسی فارسی خواندند. نامبردنِ رژیم از او، خودْ پیمانهی دامنهی نفوذش بود.
مهِ ۲۰۱۷، وقتی سازمانِ پخشِ اسرائیل این بخش را تعطیل کرد، امیر آن را اشتباه خواند — و حاضر نشد خاموش بماند؛ در دسامبرِ همان سال «رادیو پیامِ اسرائیل» را راه انداخت تا خبرنگاریِ فارسی زنده بماند.
حرکتی نابخردانه از سوی دیوانسالارانی که ارزشِ خبرنگاریِ فارسیزبان را نمیفهمیدند.
متنِ اصلی (انگلیسی):
A foolish move by bureaucrats who didn't understand the value of Persian language reporting.
صددرصد، هر دو
شش دهه، یهودیای از تهران با کشورِ زادگاهش سخن گفت، از شهرِ بازگشتش — و هیچگاه حاکمانِ آن سرزمین را با مردمش اشتباه نگرفت. ایران همیشه دوستی بود آنسوی خط؛ رژیم فقط خشخشِ روی موج بود.
او از همان حدوداً ۲۵۰٬۰۰۰ اسرائیلیِ ایرانیتبار است — پلی که پیشتر ساخته شده، از جنسِ گوشت و خاطره و زبان. کوروش در سالِ ۵۳۸ پیش از میلاد یهودیان را آزاد کرد؛ «پیمان کوروش» قرضی دوهزاروپانصدساله را که در هر دو سو جاری است کامل میکند. امیر عمرش را گذاشت تا نشان دهد میشود از این پل گذشت — هر شب، یک برنامه.
من صددرصد ایرانیام. صددرصد اسرائیلی هم هستم.
متنِ اصلی (انگلیسی):
I'm 100 percent Iranian. I'm also 100 percent Israeli.
منبعها
- 1.ویکیپدیا — «Menashe Amir».
- 2.Jewish Journal — تبی رفائل، «Menashe Amir: The Voice of a People»، ۲۳ ژوئیهِ ۲۰۲۱.
- 3.Voice of America — «Persians of Israel: Menashe Amir (بخشِ ۲ — مبارزه با انکارِ هولوکاست به کمکِ یاد وشم)».
- 4.Voice of America — «Persians of Israel: Menashe Amir (بخشِ ۱ — صدای فارسیزبانِ اسرائیل به ایران)».